سفر ها و دیدار ها
سفرها و دیدارها؛ گفتوگوهایی برای گسترش همکاریهای اقتصادی
سفرهای اقتصادی زمانی معنا پیدا میکنند که گفتوگوهای رسمی را به شناخت دقیقتر بازار، ارتباط مستقیم با فعالان اقتصادی و پیگیری مسیرهای عملی همکاری پیوند بزنند. بخشی از تجربه اجرایی علیرضا پیمانپاک در همین فضا شکل گرفته است؛ از نشست با اتاقهای بازرگانی و مدیران بنگاهها تا مذاکره با مقامهای دولتی، بانکها، نهادهای مالی و مجموعههای تخصصی هر کشور.
گزارشهای این صفحه، مروری است بر مجموعهای از سفرها و دیدارهایی که موضوعاتی مانند توسعه بازارهای صادراتی، ایجاد مراکز تجاری، تسهیل نقلوانتقال مالی، فعالسازی کریدورهای حملونقل، همکاریهای صنعتی و کشاورزی، تهاتر کالا و رفع موانع اجرایی تجارت را دنبال کردهاند. در هر بخش، آنچه در گزارشهای منتشرشده مطرح شده، با تمرکز بر مسئله، محور گفتوگو و مسیر پیگیری بازخوانی شده است.
هدف از این روایت، ارائه فهرستی تشریفاتی از جلسات نیست؛ بلکه نشاندادن پیوند میان دیپلماسی اقتصادی، نیازهای واقعی بخش خصوصی و اقداماتی است که میتوانند همکاریهای تجاری را از سطح گفتوگو به مرحله اجرا نزدیکتر کنند.
سریلانکا؛ از گفتوگوی تجاری تا ایده ایجاد ظرفیت تولید مشترک
در گزارش سفر سریلانکا، تمرکز اصلی بر عبور از مبادله صرف کالا و حرکت بهسمت شکلدادن همکاریهای پایدارتر بود. یکی از محورهای مطرحشده، بررسی امکان ایجاد واحدهای تولیدی ایرانی در سریلانکا، بهویژه در حوزه محصولات دانشبنیان و صنایع غذایی، بود؛ ظرفیتی که میتوانست علاوه بر پاسخگویی به بازار این کشور، زمینه صادرات مجدد به بازارهای دیگر را نیز فراهم کند.
ایجاد اتاق بازرگانی مشترک ایران و سریلانکا، موضوع مهم دیگری بود که در گفتوگو با مقامهای اقتصادی و رئیس اتاق بازرگانی سریلانکا مطرح شد. چنین ساختاری میتواند ارتباط میان بنگاههای دو کشور را از حالت مقطعی خارج کند و برای معرفی توانمندیها، یافتن شریک تجاری و پیگیری مسائل شرکتها، یک مسیر دائمی ایجاد کند.
اهمیت این سفر در آن بود که همکاری تجاری نه فقط از زاویه فروش محصول، بلکه با نگاه به تولید مشترک، دسترسی به بازارهای پیرامونی و ایجاد سازوکار ارتباطی میان بخش خصوصی دو کشور بررسی شد.
محورهای برجسته این سفر
- بررسی ایجاد واحدهای تولیدی ایرانی در حوزههای دانشبنیان و صنایع غذایی
- پیگیری ایجاد اتاق بازرگانی مشترک ایران و سریلانکا
- استفاده از ظرفیت سریلانکا برای تولید، صادرات مجدد و حضور در بازارهای دیگر
امارات؛ گفتوگو با تجار و طراحی مسیرهای تازه همکاری
در دیدارها و نشستهای مرتبط با امارات، بخش خصوصی در مرکز گفتوگو قرار داشت. پیگیری تشکیل شورای مشترک بازرگانی در یک چارچوب منسجم، استمرار حضور شرکتهای دو کشور در رویدادها و نمایشگاههای تخصصی و ایجاد ارتباط پایدار میان اتاقهای بازرگانی، از محورهای اصلی گزارششده بود.
بخشی از مذاکرات بر فرصتهای اجرایی متمرکز شد؛ از مشارکت در توسعه زیرساختهای کریدور شمال–جنوب و استفاده از بنادر جنوبی ایران تا تسهیل ترانزیت غلات از روسیه و قزاقستان. همچنین امکان تولید مشترک در ایران برای صادرات به بازارهای دیگر و همکاری در توسعه و فرآوری محصولات معدنی مورد بحث قرار گرفت.
در این رویکرد، امارات صرفاً یک مقصد صادراتی دیده نمیشود؛ بلکه میتواند در نقش شریک تجاری، سرمایهگذار، مرکز توزیع منطقهای و حلقهای از زنجیره ترانزیت و صادرات مجدد قرار گیرد.
محورهای برجسته این سفر
- تقویت ارتباط سازمانیافته میان اتاقها و فعالان اقتصادی دو کشور
- گفتوگو درباره کریدور شمال–جنوب، بنادر جنوبی و ترانزیت غلات
- بررسی تولید مشترک، صادرات مجدد و همکاری در حوزه معدن و مصالح ساختمانی
روسیه؛ از مذاکرات بنگاهی تا پیگیری کریدور و تجارت آزاد
سفر روسیه با حضور مجموعهای از مدیران و نمایندگان بخش خصوصی، بر ارتباط مستقیم شرکتها و یافتن راهحل برای موانع عملی تجارت متمرکز بود. نشست با اتاق بازرگانی و صنایع روسیه، گفتوگو با اتحادیه صنعتگران و کارآفرینان و برگزاری جلسات B2B، فرصت بررسی همکاری در حوزههایی مانند صنایع غذایی و کشاورزی، دارو و تجهیزات پزشکی، ماشینسازی، لوازم خانگی، حملونقل و مصالح ساختمانی را فراهم کرد.
در کنار مذاکرات بنگاهی، موضوع ایجاد مراکز تخصصی فروش و توزیع کالاهای ایرانی در همکاری با فروشگاههای زنجیرهای روسیه مطرح شد. گفتوگو با بانکها و نهادهای مالی، بررسی سرمایهگذاری مشترک، استفاده از قراردادهای هوشمند و تقویت زیرساختهای حملونقل نیز بخشی از برنامهها بود.
پیگیری فعالسازی کریدور شمال–جنوب و نهاییکردن فهرست اقلام تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا، نشان میدهد که افزایش تجارت با روسیه به مذاکره درباره یک معامله محدود خلاصه نمیشود و به شبکه حملونقل، پرداخت، توزیع و قواعد تجاری وابسته است.
محورهای برجسته این سفر
- برگزاری نشستهای B2B میان شرکتهای ایرانی و روسی در چندین حوزه صنعتی و تجاری
- بررسی مراکز توزیع، همکاری بانکی و سرمایهگذاری مشترک
- پیگیری کریدور شمال–جنوب و تسریع تجارت آزاد با اوراسیا
قطر؛ از تأسیس مرکز تجاری تا همکاریهای بانکی و فناوری
در گزارش سفر قطر، تأسیس مرکز تجاری ایران و قطر بهعنوان یکی از مهمترین اقدامات معرفی شد؛ مرکزی که هدف آن حمایت از شرکتهای دو کشور و فراهمکردن بستر منظمتری برای توسعه تجارت عنوان شد. افتتاح یک مرکز B2B در دوحه نیز در همین مسیر قرار داشت.
بخش دیگری از مذاکرات به زیرساختهای لازم برای فعالیت تجار اختصاص یافت: تعیین مسیرهای حملونقل دریایی و هوایی، تسهیل اقامت و افتتاح حساب تجاری، گفتوگو با بانکهای قطری و بررسی استفاده از ظرفیت صندوق ضمانت صادرات. این موضوعات نشان میدهد که توسعه تجارت، بدون حل مسائل مالی و لجستیکی، در سطح تفاهم باقی میماند.
همکاری در حوزه فناوری اطلاعات، خدمات هوش مصنوعی و تبادل داده نیز در برنامه دیدارها قرار داشت. ورود این موضوعات به مذاکرات تجاری، دامنه همکاری دو کشور را از کالا و حملونقل فراتر برد و به خدمات فناورانه و زیرساختهای نوین کسبوکار رساند.
محورهای برجسته این سفر
- تأسیس مرکز تجاری ایران و قطر و افتتاح مرکز B2B در دوحه
- پیگیری مسیرهای حملونقل، اقامت تجاری، حساب بانکی و ضمانت صادرات
- بررسی همکاری در فناوری اطلاعات، هوش مصنوعی و تبادل داده
بلاروس؛ نقشه راه همکاری صنعتی، تجاری و حملونقل
در سفر بلاروس، جلسات کمیسیون مشترک اقتصادی با حضور نمایندگان بخشهای دولتی و خصوصی برگزار شد. تفاهمنامهها و گفتوگوهای انجامشده، موضوعاتی مانند طراحی نقشه راه همکاری اقتصادی، توسعه تجارت، ایجاد سازوکار تهاتر و تقویت ارتباط میان مراکز تجاری دو کشور را در بر میگرفت.
حملونقل یکی از موضوعات جدی این سفر بود. تسهیل صدور روادید رانندگان، افزایش مدت اقامت، تقویت پروازهای مسافری و توسعه حملونقل تجاری از مسیر کریدور شمال–جنوب در مذاکرات مطرح شد. در کنار آن، همکاری در تولید مشترک و صادرات، تجهیزات پزشکی، دارو، کودهای شیمیایی، قطعات خودرو و ماشینآلات کشاورزی مورد بررسی قرار گرفت.
بازدید از مجموعههای صنعتی بلاروس نیز امکان شناخت نزدیکتر ظرفیت تولید و فناوری این کشور را فراهم کرد. این بخش از سفر، مذاکرات را از فضای جلسات رسمی خارج کرد و به بررسی توان واقعی طرفهای صنعتی پیوند زد.
محورهای برجسته این سفر
- تدوین نقشه راه همکاری و بررسی سازوکارهای تهاتر
- تقویت حملونقل جادهای، هوایی و استفاده از کریدور شمال–جنوب
- گفتوگو درباره تولید مشترک، ماشینآلات، دارو و تجهیزات صنعتی
صربستان؛ پیوند تجارت با کشاورزی، انرژی و همکاری مالی
هیئت تجاری ایران در صربستان، علاوه بر دیدار با اتاق بازرگانی، با مقامهای حوزه تجارت، گردشگری، کشاورزی، معدن و انرژی گفتوگو کرد. معرفی ظرفیتهای بازرگانی دو کشور و تلاش برای افزایش مبادلات، محور عمومی این سفر بود؛ اما مذاکرات به حوزههای مشخص و قابل پیگیری نیز وارد شد.
همکاری در دانش فنی بذر و نهال، تشکیل کمیته مشترک بازرگانی، استفاده از ابزارهای نوین مالی، گسترش همکاریهای بانکی و بیمهای و بررسی نقشه راه توافق تجارت آزاد از موضوعات مطرحشده بود. در بخش انرژی و معدن نیز همکاری در انرژیهای نو، بازسازی نیروگاهها و حوزههایی مانند مس و فسفات مورد گفتوگو قرار گرفت.
تنوع موضوعات این سفر نشان میدهد که روابط اقتصادی با صربستان میتواند همزمان از مسیر کشاورزی، صنعت، انرژی و خدمات مالی توسعه پیدا کند؛ مشروط بر آنکه ساختارهای مشترک برای پیگیری توافقها شکل بگیرد.
محورهای برجسته این سفر
- تشکیل کمیته مشترک بازرگانی و طراحی مسیر توسعه مبادلات
- همکاری در کشاورزی، بذر و نهال، معدن و انرژی
- بررسی ابزارهای بانکی، بیمهای و نقشه راه تجارت آزاد
اجلاس شانگهای در سمرقند؛ دیدارهای چندجانبه در حاشیه یک اجلاس منطقهای
حاشیه اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای، فرصت فشردهای برای دیدار با مقامهای کشورهای مختلف فراهم کرد. در گزارش منتشرشده، گفتوگو با طرفهای چینی، روسی، هندی، بلاروسی و ازبکستانی، هر کدام بر بخشی از روابط تجاری و صنعتی ایران متمرکز بود.
با بلاروس، راهاندازی سازوکار سریعتر تهاتر و تأمین متقابل کالا مطرح شد. در گفتوگو با چین، توسعه تجارت، روشهای جدید تأمین مالی، زیرساختهای ترانزیتی و همکاریهای صنعتی و انرژی مورد توجه قرار گرفت. در دیدار با هند، توسعه روابط در حوزههای غیرتحریمی، تجارت ترجیحی و همکاری در غذا، دارو و کریدور شمال–جنوب بررسی شد.
مذاکرات با روسیه به کنسرسیومهای صنعتی، تجهیزات ریلی و ظرفیتهای دریای خزر رسید و در گفتوگو با ازبکستان، افزایش تجارت، همکاری انرژی، تبادل علم و فناوری و کاهش هزینههای ترانزیت مطرح شد. ارزش این اجلاس برای دیپلماسی اقتصادی، امکان پیشبرد همزمان چند پرونده در یک بازه کوتاه بود.
محورهای برجسته این سفر
- دیدارهای اقتصادی با چند کشور در حاشیه اجلاس سران
- تمرکز بر تهاتر، تأمین مالی، ترانزیت و همکاری صنعتی
- پیگیری تجارت ترجیحی و اتصال بهتر ایران به بازارهای منطقه
اندونزی؛ همکاری تجاری از تهاتر کالا تا ضمانت صادرات
در سفر اندونزی، موضوع مکملبودن ظرفیتهای دو اقتصاد مبنای بخشی از مذاکرات قرار گرفت. در گزارشها، تفاهم در حوزه تهاتر کالا مطرح شد؛ بهگونهای که اقلامی مانند روغن پالم، کاکائو، برنج و کاغذ در برابر کالاها و خدمات ایرانی از جمله دارو، تجهیزات پزشکی، مصالح ساختمانی، محصولات پتروشیمی، قیر و محصولات معدنی مبادله شوند.
امضای قرارداد همکاری در حوزه ضمانتنامه و پوشش بیمهای صادرات، یکی دیگر از موضوعات برجسته بود. چنین سازوکاری میتواند بخشی از ریسک تجار و صادرکنندگان را کاهش دهد و مسیر ورود به بازاری دورتر را قابل پیشبینیتر کند.
برگزاری رویداد تجاری در حوزه سلامت، گفتوگو با مجلس و مقامهای اجرایی اندونزی و نشست با فعالان کشاورزی و شرکتهای دو کشور، دامنه سفر را از یک تفاهم محدود فراتر برد. توسعه تجارت کشاورزی، سلامت، معدن و رفع موانع تعرفهای در مجموعه این دیدارها دنبال شد.
محورهای برجسته این سفر
- تفاهم تهاتری میان کالاهای مورد نیاز دو کشور
- همکاری در ضمانت صادرات و کاهش ریسک مبادلات
- گسترش روابط در سلامت، کشاورزی، معدن و تجارت بنگاهها
هند؛ گفتوگو درباره تجارت کشاورزی و رفع موانع صادرات
سفر هند پس از دیدارهای سطح بالا در حاشیه اجلاس بریکس، بر توسعه روابط اقتصادی در حوزههای غیرتحریمی و پیگیری مسائل تجارت کشاورزی متمرکز شد. گفتوگو با مقامهای وزارت کشاورزی، اتاقهای بازرگانی و تشکلهای صادرکنندگان، امکان طرح مستقیم موانع موجود در مسیر تجارت محصولات غذایی و کشاورزی را فراهم کرد.
تشکیل کمیته مشترک بازرگانی و کشاورزی، بررسی مسائل قرنطینهای و پیگیری مشکلات صادرات محصولاتی مانند کیوی و سیب از محورهای گزارششده بود. همچنین برنامهریزی برای نمایشگاه محصولات کشاورزی و صنایع غذایی و برگزاری نشستهای B2B، بهعنوان راهی برای ارتباط مستقیم شرکتها و شناخت بهتر بازار مطرح شد.
در این سفر، توسعه تجارت با هند به گفتوگوهای کلان محدود نماند و به موضوعات اجرایی مانند استاندارد، قرنطینه، ارتباط بنگاهها و معرفی محصولات رسید؛ موضوعاتی که مستقیماً بر امکان ورود صادرکنندگان ایرانی به بازار اثر میگذارند.
محورهای برجسته این سفر
- تشکیل کمیته مشترک بازرگانی و کشاورزی
- پیگیری موانع قرنطینهای و مسائل صادرات محصولات کشاورزی
- برنامهریزی برای نمایشگاه تخصصی و نشستهای مستقیم شرکتها
از سفر تا پیگیری؛ نقطهای که گفتوگو باید به نتیجه نزدیک شود
در همه این سفرها، یک الگوی مشترک دیده میشود: شناخت ظرفیت بازار، شنیدن مسئله از زبان فعالان اقتصادی، طرح موضوع در سطح مناسب و تلاش برای ایجاد سازوکاری که پیگیری را ممکن کند. مرکز تجاری، اتاق مشترک، کمیته تخصصی، مسیر حملونقل، ابزار مالی یا تفاهمنامه، زمانی ارزشمند است که به حل یک مانع مشخص و تسهیل فعالیت بنگاهها کمک کند. این صفحه با انتشار گزارشهای تکمیلی، تصاویر و اسناد قابل انتشار بهروزرسانی خواهد شد تا مخاطب بتواند مسیر هر گفتوگو را از طرح مسئله تا اقدامات بعدی دنبال کند.